Tagarchief: IAA Architecten

‘Naar een integrale ontwerpcultuur’

saxion-edith-stein-enschede
Lees het gehele artikel

Ontwerp en uitvoering raken door de toename van de installatietechniek in gebouwen steeds meer met elkaar verweven. IAA Architecten uit Enschede (o.a. Medisch Spectrum Twente) ziet zowel uitdagingen als kansen in deze ontwikkeling. “Wij zijn een integraal werkend bureau en beschouwen installatie en gebouw als één geheel. Als het technisch ontwerp tijdig wordt geïntegreerd met het gebouwontwerp, op basis van wezenlijk begrip tussen de partijen, leidt dat tot betere gebouwen”, zeggen directeur Henk Gersen en partner engineering Jeroen Nijmeijer.

Gersen en Nijmeijer constateren in de praktijk een ‘versnipperd ontwerpproces’, waardoor veel kansen worden gemist. Nijmeijer: “Terwijl de installatiecomponent zo belangrijk is en steeds omvangrijker wordt. Denk alleen al aan de energietransitie, waardoor gebouwinstallaties andere vormen aannemen.” Gersen: “Een gebouw is voor IAA Architecten ook een stuk techniek; wij zien in de praktijk echter dat de kansen op innovatie te weinig worden benut, met name vanwege het ontbreken van een integraal ontwerpproces. Dat is zeker niet in alle gevallen zo, maar in onze ogen nog te vaak wel.”

Medisch Spectrum Twente, Enschede.

‘Samen van groot naar klein’

Ligt het aan de opdrachtgevers, is het BIM-gerelateerd of bepaalt de manier van aanbesteden de wijze van ontwerpen? “Natuurlijk is goed opdrachtgeverschap van belang, is BIM een belangrijke tool en is een bouwteam bijvoorbeeld een goed uitgangspunt voor integraal ontwerpen”, vervolgt Gersen. “Het gaat ons echter vooral om echte samenwerking tussen architecten, adviesbureaus en liefst ook uitvoerende partijen in het ontwerpproces. Je moet samen van groot naar klein kunnen ontwerpen, en niet versnipperd. Het ontwerpproces van het Medisch Spectrum Twente kende bijvoorbeeld een hoge mate van integraliteit, en dat leverde een belangrijke bijdrage aan het eindresultaat.”

‘Diffuse scheidslijn’

In grote zorgprojecten is dat misschien eerder aan de orde, vanwege het volume, de tijdsduur en de risico’s, “maar in kleinere projecten, zoals woon-zorgcentra, lukt het evengoed”, zegt Nijmeijer. “De scheidslijn tussen ontwerp en uitvoering wordt steeds diffuser, net als bijvoorbeeld het onderscheid tussen E en W – zeker in all-electric projecten. Wij schrijven soms mee aan PvE’s; in gevallen werken wij samen met uitvoerende partijen het bestek uit. Als je elkaar werkelijk begrijpt, komen er mooie innovaties uit voort. Zoals in de nieuwbouw van Saxion Hogescholen, waar geïntegreerde vloersystemen zorgen voor meer gebouwflexibiliteit. Wij bouwen voor mensen; dat moet je doortrekken in de techniek.”

Ontwerpen voor de levensduur

Flexibiliteit in het ontwerp is essentieel voor de toekomstwaarde van een gebouw, zeggen Gersen en Nijmeijer, en dat maakt integrale samenwerking al even onmisbaar. “Ontwerpen doe je voor de levensduur en de hoeveelheid installatietechniek blijft toenemen. Dan moet je flexibiliteit inbouwen. Overigens niet alleen op installatietechnisch vlak. Flexibiliteit in gebruik is voor de vastgoedwaarde van het gebouw van even groot belang.” Architecten en installatietechnisch ontwerpers zijn allen engineers en ‘engineeren’ aan hetzelfde gebouw, maar vaak niet op hetzelfde moment. “Investeer aan de voorkant in elkaar en in het proces; dan krijgt de eigenaar/gebruiker het beste en meest duurzame gebouw voor zijn investering.”    

‘Transformatie geeft voormalig MST ziekenhuis nieuwe smoel naar omgeving’

nieuwe-hal-in-het-voormalige-mst-ziekenhuis.-kopieren
Lees het gehele artikel

De komende jaren zal het voormalige MST ziekenhuis aan het Ariënsplein in Enschede transformeren in een bruisende plek waar ondernemen, werken, leren, ontspannen, recreëren en studentenhuisvesting samenkomen. Het gebouwencomplex, dat eigendom is van projectontwikkelaar LIFE uit Antwerpen, zal gefaseerd worden verbouwd en uiteindelijk het nieuwe kloppende hart van de buurt worden. IAA Architecten is verantwoordelijk voor het ontwerp van de transformatie.

“Het voormalige ziekenhuis is in de afgelopen honderd jaar voortdurend uitgebreid en verbouwd. De structuur en constructie waren daarom medebepalend voor de plek waar de nieuwe functies moesten komen”, vertelt Jeroen Nijmeijer, Partner Engineering bij IAA Architecten uit Enschede. “Als eerste hebben we met de opdrachtgever een totaalvisie met functies en schetsen opgesteld, waarin ook de gemeente zich kon vinden. Twee voormalige beddenvleugels aan de achterzijde zijn inmiddels verbouwd tot woonunits voor studenten. De open kolomstructuur van de zijvleugels uit de jaren zeventig is zeer geschikt voor klaslokalen en onderwijsloboratoria. Samen met Saxion, waarvoor we in de directe omgeving van het Ariënsplein al meerdere gebouwen hebben ontworpen, is een nieuwe indeling voor deze vleugels gemaakt. Het middendeel van het gebouw zal ruimte gaan bieden aan werken, co-working en woonwerkstudio’s. Op het voorplein moeten de parkeerplaatsen plaats maken voor een groene ontmoetingsplek.”

Het lichte, rustige interieur spreekt veel doelgroepen aan.

 

Waardevolle elementen behouden en versterken

Uitgangspunt in de ontwerpfase was om de waardevolle elementen van het ziekenhuis, zoals de kapel, te behouden en versterken en om het gebouw weer een ziel en duidelijke smoel naar buiten te geven, vertelt Nijmeijer. “We hebben de kwaliteit van alle ruimtes in kaart gebracht en waar mogelijk tussenwanden, verlaagde plafonds en installaties verwijderd. Bijvoorbeeld op de begane grond en eerste verdieping van het hart van het ziekenhuis, waar plafonds tot 4,5 meter hoog tevoorschijn kwamen. Die blijven in de nieuwe situatie in het zicht, waardoor de hoogte en lucht van het gebouw optimaal ervaren kunnen worden en daglicht maximaal kan binnenstromen. Overal in het pand is de aanwezige asbest gesaneerd en oude installaties hebben plaatsgemaakt voor duurzame technieken die een optimaal werk- en leefcomfort borgen.”

Meer rust en groen

Alle gebouwgevels worden weer fris gemaakt en waar nodig worden metsel- en schilderwerk hersteld, vertelt hij. “Daarnaast worden op diverse plekken kozijnen, beglazingen en zonweringen vervangen. Het monumentale hek aan de achterzijde wordt gerepareerd en parkeerplekken maken plaats voor groen, waardoor meer rust en een mooier en duidelijker beeld naar de omgeving ontstaan.”