Tagarchief: BREEAM

Duurzaam distributiecentrum in Ede: Distributiecentrum met BREEAM ‘Excellent’ certificaat

vol-automatisch-magazijn
Lees het gehele artikel

AG Logistics Services is een groeiend familiebedrijf met het hoofdkantoor in Lunteren. Om de groei van het bedrijf bij te kunnen houden, investeert het in twee nieuwe distributiecentra: in Ede en Oosterhout. Het duurzame distributiecentrum in Ede werd begin juli opgeleverd. De E- en W-installatie werd verzorgd door Leertouwer.

De duurzaamheidsambities bij AG Logistics zijn hoog. Het gebouw is volgens BREEAM ‘Excellent’ gebouwd en maakt dan ook gebruik van een duurzame installatie. Deze bestaat uit twee warmtepompen (één voor de chauffeursloge en één voor het kantoorgedeelte), twee WTW-units, 1.632 zonnepanelen op het dak, overal LED-verlichting, waterbesparend sanitair en een energiemanagementsysteem dat precies meet wat er verbruikt wordt. “Alles ziet ernaar uit dat we het BREEAM-certificaat gaan behalen. Naar verwachting wordt dit op korte termijn toegekend”, vertelt Henri Siemelink, projectleider utiliteit bij Leertouwer.

In Ede kwam een nieuw distributiecentrum voor AG Logistics Services, waar Leertouwer de volledige E- en W-installatie verzorgde.

Slimme systemen

Het gebouw is mede dankzij het energiemanagementsysteem zo duurzaam. Het systeem monitort alle energiestromen in het pand. Bij de verlichtingspunten, krachtinstallatie en W-installaties zijn hiervoor kWh-meters geplaatst. Op een groot display bij de entree staat wat er verbruikt wordt en hoeveel er wordt teruggeleverd. “Het KNX-lichtsturingssysteem zorgt ervoor dat de verlichting alleen aangaat waar en wanneer dat nodig is. Dat doen we met geavanceerde sensortechnologie, maar ook door de koppeling met het beveiligingssysteem”, vertelt Siemelink. “Zodra de inbraakbeveiliging wordt ingeschakeld, gaat de verlichting uit in de zones waar deze niet nodig is.”

Tijd als uitdaging

De technici van Leertouwer begonnen in november met de E- en W-installatie en in juni werden de eerste pallets naar binnen gereden. Een korte periode dus, waarin ze voor aardig wat uitdagingen kwamen te staan. De grootste uitdaging was de tijdsdruk, vanwege het meerwerk dat op dezelfde tijd af moest zijn. Siemelink: “De locatie van de kantine verhuisde tijdens het project van het kantoor naar de mezzanine. Ook moesten er veertien airco’s op het dak inclusief bekabeling bij komen. Het was een behoorlijke uitdaging om alles in dezelfde tijd af te krijgen, maar het is gelukt. Dit hebben we voor elkaar gekregen door met goede monteurs, goede partners en een fijn bouwteam te werken. Alles was strak gepland en iedereen heeft zich aan de planning gehouden. Door de inspanning van alle medewerkers is het een mooi project geworden.”

Karakteristieke pand ontvangt BREEAM ‘Excellent’ certificaat

Jaga_StadskantoorTilburg_002
Lees het gehele artikel

Het stadhuis in Tilburg is volledig duurzaam gerenoveerd en sinds dit jaar in gebruik. Voor de duurzaamheid ontving het pand een BREEAM ‘Excellent’ certificaat. Het gebouw is een uitnodigende ontmoetingsplek geworden voor stadsbestuur, ambtenaren, gemeenteraadsleden en bewoners. Er is een werkcafé en een vergadercentrum waar overlegd kan worden. Ook wordt het Nieuwe Werken toegepast, dankzij diverse flexplekken. Zelfs de burgemeester heeft geen vast kantoor meer. 

Het stadhuis in Tilburg is volledig duurzaam gerenoveerd.

Mix van oud en nieuw

In december 2018 is de verbouwing van het stadskantoor in Tilburg gestart. Architectenbureaus DEDRIE en Common Affairs hebben gewerkt aan het ontwerp van het gebouw. Het karakter van het monumentale pand uit 1971 is daarbij behouden gebleven. Wel zijn er nieuwe elementen toegevoegd, waardoor het stadhuis een mooie mix tussen oud en nieuw is geworden. Er is een nieuwe aantrekkelijke ingang gekomen, waar je makkelijk binnenloopt. Ook is er een groot raam geplaatst van 40 x 5 meter in de raadszaal, met uitzicht op de stad. Doordat de raadszaal voor heel de stad zichtbaar is, is het letterlijk het hart van de stad geworden.

De koude lucht die van de ramen naar beneden ‘valt’, wordt door de Mini Canals opgewarmd en de ruimte ingebracht.

Moderne technieken

Het karakteristieke stadhuis maakt daarnaast gebruik van de modernste technieken. De vernieuwde raadszaal valt op door het licht en de transparantie. De enorme glaswand van zonwerend elektrochroom glas zorgt ervoor dat het zonlicht gedimd wordt als het te fel is. Zonweringen zijn daardoor overbodig. Ook reageert de verlichting slim op activiteit.

Verborgen onder het rooster zit een supersnelle Low-H2O warmtewisselaar die zorgt voor maximale warmteafgifte.

BREEAM ‘Excellent’

De gemeente Tilburg heeft geïnvesteerd in een duurzaam stadhuis, met als gevolg een belangrijk duurzaamheidskeurmerk: BREEAM ‘Excellent’. De bouw is uitgevoerd door BAM Bouw en Techniek. Er is gekozen voor een renovatie in plaats van sloop en nieuwbouw. Hierdoor konden het bestaande casco en de fundering worden hergebruikt. De nieuwe gevels, daken en vloeren zijn thermisch geïsoleerd. Er zijn veel natuurlijke materialen gebruikt en waar mogelijk hergebruikt. Ook is bewust voor een energiezuinige oplossing voor de liften gekozen. De energie die vrijkomt bij het remmen van de lift, wordt omgezet en opnieuw benut.

De Mini Canal is volledig op maat gemaakt en door Jaga ingemeten. Alle losse componenten zijn aan elkaar gekoppeld en creëren een doorlopend geheel in de vloer van ruim 122 meter lang.

Vraaggestuurd verwarmen

Het gebouw wordt vraaggestuurd en energiezuinig verwarmd en gekoeld middels een warmte- en koudeopslag in combinatie met warmtepompen en zonnepanelen. Door het vele glas in het vernieuwde stadhuis was er behoefte aan een passende binnenklimaatoplossing. Van het glas komt veel kou af in de wintermaanden. Jaga werd ingeschakeld om hierover mee te denken en een oplossing te bieden. Er is gekozen voor de Mini Canal. Deze inbouwradiator heeft slechts een hoogte van 9 centimeter. Verborgen onder het rooster zit een supersnelle Low-H2O warmtewisselaar die zorgt voor maximale warmteafgifte. De koude lucht die van de ramen naar beneden ‘valt’, wordt door de Mini Canals opgewarmd en de ruimte ingebracht. Bovendien kan de temperatuur in elk cluster persoonlijk worden afgesteld, dus als een ruimte niet wordt gebruikt, wordt hij ook niet verwarmd.

Doorlopend geheel in de vloer

De Mini Canal is volledig op maat gemaakt en door Jaga ingemeten. Alle losse componenten zijn aan elkaar gekoppeld en creëren een doorlopend geheel in de vloer van ruim 122 meter lang. De toestellen zijn afgedekt met aluminium roosters. Deze passen perfect bij de vloer en de stijl van het gebouw. Dankzij alle duurzame maatregelen bij elkaar wordt er een energiebesparing van 75% gerealiseerd ten opzichte van het oude verbruik.   

Herbestemming van erfgoed vraagt aangepast sanitair

salle_ablutionsdelabie
Lees het gehele artikel

Helaas is het een algemeen internationaal gegeven dat recente maatschappelijke en economische ontwikkelingen de laatste jaren vaker leiden tot leegstand van vastgoed, waaronder ook monumentale gebouwen. Vooral religieus (zoals kerken en kloosters) en industrieel erfgoed hebben hiermee te maken. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) probeert op verschillende manieren de herbestemming van leegstaande monumenten te bevorderen. Op 15 juli laatstleden werd dan ook aangekondigd dat de “subsidieregeling stimulering herbestemming monumenten” wijzigt. Vanaf 1 oktober t/m 30 november 2020 is het mogelijk subsidie aan te vragen voor onderzoek naar het verduurzamen van niet-woonhuismonumenten*.

Of het nu gaat om een dorpskerk die een gemeenschappelijke ontmoetingsruimte biedt of omgebouwd wordt tot openbare bibliotheek; of om een historisch fabrieksgebouw waarin een restaurant wordt ondergebracht, de gebouwen moeten voldoen aan de bouwvoorschriften en ook ruimte bieden aan het comfort van en de toegankelijkheid voor de gebruikers. Een belangrijke overweging is het aanbieden van sanitaire voorzieningen. Het specificeren van sanitaire voorzieningen in deze monumenten is niet anders dan in andere openbare gebouwen. De checklist is bekend: bezettingsgraad; energie- en waterverbruik; hygiëne; veiligheid van de gebruiker; toegankelijkheid; onderhouds- en schoonmaakregimes.

Bezettingsgraad en gebruiksfrequentie

Het gebruikspatroon en de bezettingsgraad van het sanitair zijn vergelijkbaar met die van theaters, met perioden van intense activiteit, gevolgd door een zekere mate van stilte. Publieke toiletten moeten geschikt zijn voor alle leeftijden en verschillende mobiliteitsniveaus. Het is dus ten stelligste aan te raden kranen, toiletten en sanitaire toebehoren te voorzien die ontworpen zijn om te weerstaan aan repetitief en intensief gebruik. De producten moeten ook gemakkelijk te gebruiken zijn om onvrijwillige beschadiging tot een minimum te beperken.

Delabie

Beheersing van het energie- en waterverbruik

In deze tijden van pandemie en klimaatverandering worden we eraan herinnerd veelvuldig de handen te wassen en tegelijkertijd het extravagante gebruik van water aan de kaak te stellen om droogte tegen te gaan. Huishoudelijke kranen met mechanische werking zijn afhankelijk van gebruikers die hun eigen waterverbruik beheren. De zelfsluitende kranen van DELABIE leveren echter een vooraf ingesteld debiet voor een bepaalde periode, waardoor de eigenaar van het gebouw de controle over het verbruik terugkrijgt. Bovendien verbruiken ze geen energie tijdens hun werking. Deze zelfsluitende kranen zijn ontworpen om te voldoen aan de hoogste milieunormen van BREEAM.

Volksgezondheid en veiligheid

Alle publieke en openbare gebouwen moeten voldoen aan de gezondheids- en veiligheidsvoorschriften en in het bijzonder aan de legionellabestrijding. In veel gevallen worden risicobeoordelingen, bemonsterings- en spoelroutines uitbesteed, maar de gebouwbeheerder kan het besmettingsrisico tot een minimum beperken door elektronische kranen met een automatische spoeling te specificeren. Zo worden bijvoorbeeld TEMPOMATIC 4 kranen 24 uur na het laatste gebruik geactiveerd om te voorkomen dat het water in het systeem stagneert.

De Drinkwaterwet beveelt ook aan om warm water te produceren en te onderhouden boven 55˚C om besmetting met legionella te voorkomen. Dit creëert echter een verbrandingsrisico voor de gebruikers. Mechanische mengkranen met ingebouwde temperatuurbegrenzers of thermostatische mengkranen zullen het risico beperken. DELABIE ‘s SECURITHERM-mengkraan regelt de temperatuur- en drukvariaties in het systeem en schakelt automatisch uit als de koud- of warmwatertoevoer uitvalt.

Toegankelijkheid en gebruikscomfort

Bezoekers en gebruikers van publieke gebouwen is generatie overschrijdend. Het specificeren van kranen en toiletten met soft-touch technologie, of met lange hendelbediening, of nog elektronische gestuurd… zorgt ervoor dat sanitaire ruimtes kunnen worden gebruikt door zowel zeer jonge kinderen, als door mensen met een beperkte mobiliteit. Het comfort van de gebruiker is ook een overweging – geluidsoverlast is onwenselijk. In het bestek moet daarom rekening worden gehouden met de geluidsniveaus van spoelmechanismen en handendrogers.

Delabie

Onderhoud

Ingewikkelde installaties worden tijdrovend en kostbaar, vooral wanneer er grote aantallen toiletten en wastafels zijn geïnstalleerd. Eenvoud is van vitaal belang, dus mechanismen moeten gemakkelijk toegankelijk zijn, met gestandaardiseerde reserveonderdelen.

Elektronische TEMPOMATIC wastafel- en toiletkranen op batterijen zijn eenvoudig te installeren en vereisen geen elektrische aansluitingen. Ze werken tot 6 jaar onafhankelijk van elkaar, afhankelijk van de gebruiksintensiteit, en een knipperende LED geeft aan wanneer de batterijen moeten worden vervangen.

Schoonmaakregimes

Tijdens het voorschrijvingsproces wordt zelden rekening gehouden met het onderhoud en reinigen van het gebouw. Gemakkelijk te reinigen toiletten kunnen over een periode van 12 maanden echter een aanzienlijke tijdsbesparing opleveren. Het ontwerp is essentieel. Kranen, wc’s, hulpmiddelen en grepen, en zelfs zeepdispensers moeten een slijtvast oppervlak hebben met minimale naden waar zich vuil en bacteriën kunnen ophopen. Sanitair en accessoires die uit één stuk zijn vervaardigd, hebben een duidelijk hygiënevoordeel ten opzichte van complexe ontwerpen.

*Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, publicatie van 15 juli 2020

Leidsche Rijn Centrum, Utrecht | Puzzelen met installaties in Leidsche Rijn Centrum

huygenlrc3-kopieren
Lees het gehele artikel

In januari werd het laatste woonblok van Leidsche Rijn Centrum, één van de grootste Nederlandse bouwprojecten van de afgelopen jaren, opgeleverd. De grootschaligheid, de verwevenheid van de bouwblokken en het grote aantal aannemerscombinaties maakten het werk voor Huygen Installatie Adviseurs zeer dynamisch.

Huygen

Bezoek van koningin Máxima aan Leidsche Rijn Centrum op 5 oktober 2018. (Beeld: Jelmer de Haas)

 

28.000 m2 winkels, 10.000 m2 kantoren, 10.000 m2 horeca, dienstverlening en maatschappelijke voorzieningen, ruim 750 appartementen en een ondergrondse parkeergarage met bijna 2.000 plaatsen telt het nieuwe stadscentrum voor de 90.000 inwoners van Leidsche Rijn in Utrecht. Een enorm project van ontwikkelcombinatie Leidsche Rijn Centrumplan (een samenwerkingsverband tussen a.s.r. Vastgoed Projecten en Vesteda), waarvoor het eerste ontwerp in 2008 werd gemaakt. Adviesbureau Huygen zat toen al aan tafel om de installatietechnische uitgangspunten op te stellen.

BREEAM

De kantoren en commerciële plint hebben allemaal een BREEAM ontwerpcertificaat. Huygen heeft hiervoor in de ontwerpfase voor alle technische credits de BREEAM-expert bijgestaan en de bewijslasten verzorgd. Tijdens de uitvoering heeft ze als commissioningsmanager geopereerd voor de BREEAM. Aan de oplevercertificaten wordt momenteel nog hard gewerkt.

Alle appartementen, kantoren en commerciële units zijn aangesloten op een collectieve WKO-installatie. “Huygen Installatie Adviseurs heeft een strategische adviesbijdrage geleverd in de selectie en contractvorming van de leverancier voor deze warmte- en koude-opwekkingsinstallaties”, vertelt adviseur Ronald Nijhoff.

Parkeergarage

Huygen

Ondergrondse expeditiestraat. (Beeld: Huygen)

 

Een behoorlijke legpuzzel was het inpassen van de installaties in de parkeergarage. De tien woonblokken staan erbovenop, waardoor alle aansluitingen naar de woningen (riolering, water, elektra, glasvezel en coax) in de garage uitkomen. Huygen heeft al in de aanbestedingsfase het ontwerp in 3D uitgewerkt om tot een zo optimaal mogelijke inrichting te komen. Nijhoff: “We hadden hier te maken met een aantal uitdagingen. Neem de riolering: die moet over een enorme afstand de garage weer uit, zonder aanvullende pompen. Met normale afschotten had de garage hoger gemaakt moeten worden. In overleg met de gemeente konden we met de helft rekenen, alsof het buitenruimte was. Ook het inpassen van alle kabelgotentracés, de sprinklerinstallatie, centrale warmte en koude transportleidingen en ventilatievoorzieningen, met behoud van de vrije hoogte, was niet eenvoudig.”

Ondergrondse bevoorrading

Maar liefst acht transformatoren moesten een plek krijgen in de ondergrondse expeditiestraat. Deze werden door Stedin aangesloten op een ringleiding van 10 kV, een kabel ‘die je niet even haaks een bocht om legt’. Flink passen en meten dus, maar ontwerptechnisch is het wel een unicum, volgens Nijhoff: “Het winkelend publiek merkt niets van alle transportbewegingen. Vanuit de stadsbaantunnel komen de vrachtwagens de expeditiestraat ingereden en kunnen de winkels ondergronds worden bevoorraad.”

Complexe overlegstructuren

In de uitvoering had Huygen een belangrijke rol om ‘alle kikkers in de kruiwagen te houden’. “Met vijf aannemerscombinaties met elk drie of vier installateurs is het lastig om alle neuzen dezelfde kant op te krijgen en te zorgen dat de opdrachtgever krijgt waar hij voor heeft betaald. Tel daarbij op dat het project in de slechte tijd was aanbesteed en werd uitgevoerd in een aantrekkende markt. Dan is het moeilijk om de kwaliteit te blijven waarborgen. Toch is het gelukt. Opdrachtgevers noemen ons niet voor niets ‘uitgesproken betrokken’. We zijn trots op het resultaat: een mooi project dat voldoet aan de kwaliteitseisen zoals die zijn omschreven”, besluit Nijhoff.  

Veiligheid en duurzaamheid spelen hoofdrol bij nieuwbouw Dow Benelux

workshop-3-kopieren
Lees het gehele artikel

Op het Maintenance Valuepark in Terneuzen, aan de uitmonding van de Westerscheldetunnel nadert de bouw van het nieuwe hoofdkantoor van Dow Benelux zijn voltooiing. De 16.000 m² grote, vierlaagse nieuwbouw krijgt de kleuren van de Zeeuwse zee, klei en lucht en moet de nieuwe standaard op het gebied van duurzaamheid en veiligheid neerzetten. De installatietechniek speelt hierin een voorname rol.

Dow Benelux

De nieuwbouw krijgt de kleuren van de Zeeuwse zee, klei en lucht en moet de nieuwe standaard op het gebied van duurzaamheid en veiligheid neerzetten.

 

In onderaanneming van bouwkundig aannemer Cordeel Nederland B.V. is Roodenburg Groep verantwoordelijk voor nagenoeg alle gebouwgebonden installaties in het hoofdkantoor én de naastgelegen werkplaats. Van de W- en E-techniek tot en met de sanitaire installaties, sprinklers (alleen het hoofdkantoor), data-installatie en bijbehorende regeltechniek. “Het nieuwe hoofdkantoor wordt vraaggestuurd geklimatiseerd middels klimaatplafonds, in combinatie met luchtbehandeling (geconditioneerde lucht)”, vertelt Niels Kieviet, Projectleider bij Roodenburg Groep. “De klimaatinstallaties worden gevoed door drie lucht/water-warmtepompen met warmtewisselaar, die op het dak staan opgesteld. En ook de luchtbehandelingskasten winnen actief warmte terug. In vier luchtbehandelingskasten is gekozen voor een warmtewiel. Voor het restaurantgedeelte is een luchtbehandelingskast met twincoil-unit voorzien, waarmee de uitwisseling van vocht, vuil, vet en kookluchtjes tijdens de warmteterugwinning wordt voorkomen.”

BREEAM ‘Very Good’

Dow Benelux

In de werkplaats worden alle ruimtes geklimatiseerd middels een Variable Refrigerant Flow (VRF) systeem.

 

Overal in de nieuwbouw wordt daglichtafhankelijke LED-verlichting gemonteerd. En op het dak van het hoofdkantoor komen zonnepanelen, die in een duurzame stroomopwekking moeten voorzien, vertelt Kievit. “Zo dragen we optimaal bij aan de BREEAM ‘Very Good’ ambitie van Dow Benelux.” Voor de energievoorziening loopt een railkoker vanaf de transformator naar de verschillende hoofdverdeelkasten, van waaraf met kabels de diverse onderverdelers worden gevoed. “In de werkplaats, waar minder grote vermogens van toepassing zijn, is gekozen voor sec kabelgoten en kabels.”

De werkplaats (2.500 m²) is inmiddels in gebruik genomen. “In de werkplaats worden alle ruimtes geklimatiseerd middels een Variable Refrigerant Flow (VRF) systeem”, vertelt Kievit. “De luchtbehandelingskasten zijn voorzien van een kruisstroomwisselaar, die de aangezogen buitenlucht opwarmt met de afgezogen binnenlucht. Voor het VRF-systeem zijn separate warmtepompen geïnstalleerd, waarmee een optimale efficiency wordt bereikt.”

Korte doorlooptijd, omvangrijk project

Dow Benelux

Het nieuwe hoofdkantoor wordt vraaggestuurd geklimatiseerd middels klimaatplafonds, in combinatie met luchtbehandeling (geconditioneerde lucht).

 

Kort voor de oplevering kijkt Kievit terug op een prettig verlopen maar ook uitdagend project. “Met name vanwege de korte doorlooptijd, in combinatie met de omvang van het werk”, vertelt hij. “Om de snelheid in het project te houden, vonden wekelijks afstemmingsoverleggen plaats en werkten we volgens een lean planning. Voorafgaand aan de werkzaamheden hebben we alle installaties uitgewerkt in Revit/BIM, waarbij we het bouwkundig model van de architect als onderlegger hebben gebruikt. Omdat Dow een chemiebedrijf betreft met zeer hoge veiligheidsstandaarden, waren alle werknemers én bezoekers verplicht om naast een helm ook continu een bril én handschoenen te dragen, waaraan door alle partijen goed gehoor is gegeven.”